Rurę główną zakop na głębokości 35–40 cm, a rury sekcyjne na 20–25 cm. Zraszacze wynurzalne i studzienki zaworowe ustaw tak, aby ich pokrywy znajdowały się na poziomie gruntu lub maksymalnie 0,5–1 cm poniżej. Sama głębokość nie zabezpiecza instalacji przed mrozem, dlatego przed zimą trzeba ją przedmuchać sprężonym powietrzem.
Głębokość montażu poszczególnych elementów
Poniższe wartości dotyczą typowej instalacji z rur PE w ogrodzie przydomowym. Ostateczny wymiar wykopu może się zmienić, jeśli nad rurą będą prowadzone intensywne prace ziemne albo powstanie nawierzchnia obciążona ruchem.
| Element systemu | Zalecana głębokość |
|---|---|
| Rura główna, czyli magistrala | 35–40 cm |
| Rury sekcyjne | 20–25 cm |
| Kable sterownicze | 20–25 cm, zwykle razem z rurami sekcyjnymi |
| Zraszacze wynurzalne | Pokrywa na poziomie gruntu lub 0,5–1 cm poniżej |
| Studzienki zaworowe | Pokrywa na poziomie gruntu, dno z 5–8 cm żwiru |
Rura główna i rury sekcyjne – skąd różnica?
Rura główna, nazywana też magistralą, prowadzi wodę od źródła zasilania do studzienek z elektrozaworami. Pozostaje pod ciśnieniem przez cały sezon pracy instalacji. Rury sekcyjne biegną od zaworów do zraszaczy i są napełniane wodą tylko wtedy, gdy działa dana sekcja.
Dlatego magistralę układa się głębiej. Chroni ją to przed przypadkowym uszkodzeniem podczas sadzenia, przekopywania rabat oraz innych prac ziemnych. Głębszy wykop ogranicza także ryzyko naruszenia rury przez rozrastające się korzenie.
Głębsze ułożenie rury głównej ma sens szczególnie wtedy, gdy:
- Rura biegnie pod grządką, która będzie regularnie przekopywana.
- Nad instalacją planujesz sadzenie roślin o głębokim systemie korzeniowym.
- Trasa przebiega pod ścieżką, tarasem albo inną nawierzchnią.
- Naprawa magistrali byłaby trudna, ponieważ zasila cały system.
W miejscach narażonych na intensywne prace ziemne zwiększ głębokość rury głównej do około 45–50 cm. W przypadku rur sekcyjnych 20–25 cm zwykle wystarcza, choć w samym trawniku, gdzie nie wykonuje się głębokich prac, często stosuje się 15–20 cm.
Jak ustawić zraszacz wynurzalny?
Zraszacz wynurzalny nie ma jednej uniwersalnej głębokości zakopania. Liczy się położenie jego pokrywy względem gotowej powierzchni trawnika. Pokrywa powinna być równa z gruntem lub znajdować się 0,5–1 cm poniżej niego.
- Wykop dołek odpowiednio większy od korpusu zraszacza i przygotuj podłączenie z rurą sekcyjną.
- Ustaw zraszacz bez ostatecznego zasypywania i sprawdź jego wysokość względem planowanego poziomu trawnika.
- Połóż deskę lub łatę na krawędziach wykopu, aby wyznaczyć poziom gruntu.
- Podnieś albo opuść korpus tak, aby górna krawędź pokrywy znalazła się na poziomie deski lub nieznacznie poniżej.
- Sprawdź położenie zraszacza, wykonaj próbę wysuwu i dopiero wtedy zasyp wykop.
Zraszacz zamontowany zbyt wysoko może zostać uderzony przez kosiarkę. Gdy znajduje się zbyt nisko, jego pokrywa zarasta trawą i zostaje zasypana ziemią, co utrudnia wysuw oraz zakłóca strumień wody. Przy zakładaniu nowego trawnika można umieścić pokrywę około 0,5 cm poniżej obecnego poziomu, ponieważ po ułożeniu darni powierzchnia nieco się podniesie.
Ta sama zasada dotyczy rotorów obrotowych. Ich korpus jest zwykle większy, dlatego dołek musi pomieścić całą obudowę, ale sama pokrywa nadal powinna kończyć się na poziomie gruntu.
Głębokość zależna od strefy ogrodu
Nie każda część działki wymaga identycznego wykopu. Decydujące znaczenie ma to, jakie prace będą wykonywane nad instalacją.
| Strefa ogrodu | Rura główna | Rura sekcyjna |
|---|---|---|
| Trawnik koszony | 35–40 cm | 15–20 cm |
| Rabaty i byliny | 35–40 cm | 20–25 cm |
| Grządki warzywne | 40–50 cm | 25–30 cm |
| Podjazd, ścieżka lub taras | 40–50 cm | 30–40 cm |
Warzywnik wymaga głębszego ułożenia, ponieważ ziemia jest tam spulchniana i przekopywana. Pod nawierzchnią trzeba uwzględnić obciążenia mechaniczne oraz ewentualne przyszłe prace budowlane. Kable sterownicze można prowadzić w tym samym wykopie co rury sekcyjne, zwykle na tej samej głębokości.
Studzienki zaworowe i odwodnienie
Studzienkę zaworową osadza się tak, aby jej pokrywa była równo z trawnikiem, rabatą lub nawierzchnią. Głębokość wykopu zależy od wysokości konkretnej skrzynki. Pod jej dnem wykonaj warstwę około 5–8 cm żwiru albo tłucznia. Ułatwi to odpływ wody przedostającej się do środka podczas deszczu i ograniczy zawilgocenie elektrozaworów oraz połączeń.
Przemarzanie gruntu a zimowanie instalacji
W Polsce grunt może przemarzać regionalnie na głębokość około 80–140 cm. Zakopywanie całego systemu na takiej głębokości byłoby niepraktyczne, a w przypadku zraszaczy i studzienek nadal nie rozwiązałoby problemu wody pozostającej w elementach nadziemnych.
Rury PE są elastyczne i zwykle lepiej znoszą rozszerzanie zamarzającej wody niż elementy sztywne. Elektrozawory, złączki i korpusy zraszaczy mogą jednak zostać uszkodzone. Przed zimą zamknij dopływ wody i usuń ją z instalacji za pomocą sprężonego powietrza, stosując ciśnienie zgodne z zaleceniami producenta urządzeń.
Głębokość 35–40 cm chroni rury przed pracami ogrodowymi, ale nie zastępuje przedmuchania systemu. To właśnie prawidłowe zimowanie decyduje o bezpieczeństwie zaworów i zraszaczy podczas mrozu.
W typowym ogrodzie przyjmij więc 35–40 cm dla magistrali, 20–25 cm dla rur sekcyjnych i poziom gruntu dla pokryw zraszaczy oraz studzienek. Jeśli trasa przebiega pod warzywnikiem lub nawierzchnią, zwiększ głębokość wykopu zamiast stosować standardowy wymiar.
